Nước thải có mùi chua nặng thường là dấu hiệu chất hữu cơ đang lên men và hình thành các axit hữu cơ dễ bay hơi. Hiện tượng này dễ xuất hiện khi nước thải lưu quá lâu, tải lượng COD/BOD tăng đột ngột, bể điều hòa thiếu khuấy trộn, bể sinh học thiếu oxy hoặc hệ thống tiếp nhận một dòng thải có pH thấp.

Trong quá trình phân hủy kỵ khí, nhóm vi sinh tạo axit chuyển hóa chất hữu cơ thành axit axetic, axit propionic và các axit dễ bay hơi khác. Nếu những axit này hình thành nhanh hơn khả năng chuyển hóa của hệ thống, pH và độ kiềm có thể giảm, làm mùi chua ngày càng rõ.

Cách xử lý không nên dừng ở việc khử mùi. Người vận hành cần xác định mùi xuất hiện ở bể nào, đo pH, DO, độ kiềm, COD và kiểm tra lưu lượng trước khi điều chỉnh.

Cảnh báo an toàn trước khi kiểm tra

Mùi chua có thể xuất hiện cùng những khí khác trong nước thải, bao gồm hydrogen sulfide – H₂ hóa của hệ thống, pH và độ kiềm có thể giảm, làm mùi chua ngày càng rõ.

Cách xử lý không nên dừng ở việc khử mùi. Người vận hành cần xác định mùi xuất hiện ở bể nào, đo pH, DO, độ kiềm, COD và k# Cảnh báo an toàn trước khi kiểm tra

Mùi chua có thể xuất hiện cùng những khí khác trong nước thải, bao gồm hydrogen sulfide – H₂S. Khí này có thể tích tụ tại hố thu, bể kín, đường cống và khu vực thấp. Người vận hành có thể mất khả năng nhận biết H₂S bằng mùi sau một thời gian tiếp xúc, vì vậy không được dùng khứu giác để đánh giá khu vực có an toàn hay không. 

Không thực hiện các thao tác sau:

• Không xuống hố thu, bể chứa hoặc không gian kín để tìm vị trí phát sinh mùi.
• Không cúi sát miệng bể để ngửi.
• Không mở nắp bể kín khi chưa thông gió và đo khí.
• Không thao tác thiết bị điện tại khu vực ẩm ướt hoặc có nguy cơ khí dễ cháy.
• Không tự đổ axit, xút hoặc hóa chất đậm đặc trực tiếp vào bể sinh học.

Việc đo khí, vào không gian kín và sử dụng hóa chất công nghiệp phải do nhân sự được đào tạo thực hiện theo quy trình an toàn của cơ sở.

Nước thải có mùi chua phản ánh điều gì?

Mùi chua thường giống một trong các dạng sau:

• Mùi giấm.
• Mùi sữa chua.
• Mùi trái cây hoặc tinh bột lên men.
• Mùi thức ăn để lâu.
• Mùi chua kết hợp với mùi cống hoặc trứng thối.
• Mùi axit rõ sau một ca sản xuất hoặc vệ sinh.

Chỉ dựa vào mùi chưa thể xác định chính xác hợp chất đang hiện diện. Tuy nhiên, mùi chua đi kèm pH giảm, độ kiềm thấp và COD tăng thường cho thấy quá trình axit hóa hoặc lên men chất hữu cơ đang diễn ra.

Cần phân biệt:

Hiện tượng	Khả năng liên quan
Mùi chua như giấm, pH giảm	Axit hữu cơ tích tụ hoặc dòng thải có tính axit
Mùi chua như sữa, nước trắng đục	Sữa, tinh bột, đường hoặc chất hữu cơ lên men
Mùi chua kết hợp trứng thối	Điều kiện kỵ khí, có thể đồng thời phát sinh H₂S
Mùi chua nhưng pH vẫn bình thường	Hệ thống còn độ kiềm đệm hoặc mùi đến trực tiếp từ nguyên liệu

Tài liệu hướng dẫn vận hành bùn hoạt tính của Michigan khuyến nghị duy trì DO khoảng 2–3 mg/L tại cuối bể sục khí trong điều kiện vận hành thông thường. DO dưới 1 mg/L có thể tạo điều kiện bất lợi cho quá trình sinh học và vi khuẩn dạng sợi. 

Mùi xuất hiện tại bể lắng hoặc bể chứa bùn

Đối với hệ thống bùn hoạt tính xử lý nước thải sinh hoạt, tài liệu Michigan cho biết độ kiềm đầu vào từ khoảng 150 mg/L có thể đủ cho quá trình nitrat hóa, và độ kiềm nước đầu ra ít nhất 50 mg/L giúp hạn chế hiện tượng pH bị kéo giảm. Nước thải công nghiệp cần được đánh giá riêng vì tải Amoni, COD và thành phần hóa chất có thể biến động mạnh hơn.

Bể kỵ khí bị quá tải và tích tụ axit bay hơi

Trong bể kỵ khí, nhóm tạo axit thường phản ứng nhanh hơn nhóm tạo methane. Nếu tải it bay hơi tích tụ và làm bể chuyển sang trạng thái mất cân bằng.

Tỷ lệ axit bay hơi trên độ kiềm – VA/ALK – là chỉ số cảnh báo quan trọng. Một tài liệu đào tạo vận hành của Kentucky đưa ra các mốc:

• Dưới 0,25: bể thường còn ổn định.
• 0,30–0,40: bể bắt đầu chịu stress.
• Khoảng 0,50: độ kiềm có thể giảm nghiêm trọng.
• Từ khoảng 0,80: pH bắt đầu giảm và sự cố đã tiến triển nặng.

Tham khảo: Nước thải có màu trắng đục

Bảng chẩn đoán nhanh

Dấu hiệu	Nguyên nhân có thể	Chỉ số cần kiểm tra
Mùi chua tại hố thu, pH thấp	Dòng thải axit hoặc sản phẩm thất thoát	pH, COD, lưu lượng từng nguồn
Mùi tăng sau khi để qua đêm	Nước lưu lâu, lên men trong bể	Thời gian lưu, DO, cặn đáy
Aerotank có mùi chua, DO thấp	Thiếu khí hoặc quá tải hữu cơ	DO, COD, MLSS, máy thổi khí
pH giảm dần trong bể sinh học	Thiếu độ kiềm hoặc dòng thải axit	pH, độ kiềm, Amoni
Mùi chua nhưng pH chưa giảm	Hệ thống còn khả năng đệm	Axit bay hơi, độ kiềm, VA/ALK
Bể kỵ khí giảm sinh khí	Tích tụ axit, quá tải COD	VA, độ kiềm, VA/ALK, COD
Mùi tập trung tại đáy hoặc góc bể	Vùng chết, cặn phân hủy	DO nhiều vị trí, khuấy trộn
Mùi xuất hiện cuối mỗi ca	Nước vệ sinh hoặc nguyên liệu đậm đặc	Nhật ký xả, pH và COD theo giờ

Cách xử lý nước thải có mùi chua theo từng chỉ số

Bảng ngưỡng điều chỉnh có thể áp dụng ban đầu

Chỉ số	Kết quả đo	Đánh giá	Hành động ban đầu
pH	Dưới 5,5	Mức nghiêm trọng	Ngừng đưa dòng này trực tiếp vào bể sinh học; giữ tại bể điều hòa hoặc bể sự cố
pH	5,5–6,4	Thấp	Giảm tải, khuấy đều và điều chỉnh về 6,5–7,5
pH	6,5–8,5	Vùng sinh học tham khảo	Kiểm tra tiếp DO, COD và độ kiềm
DO Aerotank	Dưới 0,5 mg/L	Thiếu oxy nghiêm trọng	Hạn chế dòng vào, chạy thiết bị khí dự phòng và kiểm tra đường khí
DO Aerotank	0,5–1,5 mg/L	Thiếu oxy	Tăng khí từng bước và đo lại sau mỗi lần điều chỉnh
DO Aerotank	2–3 mg/L	Phù hợp xử lý hữu cơ thông thường	Duy trì và theo dõi tại nhiều vị trí
DO Aerotank	3–5 mg/L	Có thể cần khi phục hồi nitrat hóa	Theo dõi điện năng và khả năng lắng
Độ kiềm đầu ra	Dưới 50 mg/L CaCO₃	Khả năng đệm thấp	Bổ sung chất đệm dựa trên thử nghiệm và theo dõi pH
MLSS	Dưới 1.500 mg/L	Sinh khối có thể quá thấp	Hạn chế xả bùn, kiểm tra trôi bùn và độc chất
MLSS	2.000–4.000 mg/L	Khoảng tham khảo ban đầu	Đánh giá thêm SVI và tải COD
MLSS	Trên 4.500 mg/L	Sinh khối cao	Kiểm tra DO, SVI và lượng bùn dư trước khi xả
SVI	80–150 mL/g	Khoảng tham khảo	Theo dõi khả năng lắng
SVI	Trên 150 mL/g	Bùn lắng kém	Kiểm tra DO, tải hữu cơ và vi khuẩn dạng sợi
VA/ALK	Dưới 0,25	Bể kỵ khí tương đối ổn định	Tiếp tục theo dõi xu hướng
VA/ALK	0,30–0,40	Bể bắt đầu bị stress	Giảm tải COD và kiểm tra nhiệt độ, khuấy trộn
VA/ALK	Từ 0,50	Nguy cơ mất cân bằng nghiêm trọng	Dừng dòng thải đậm đặc, giảm tải và cần kỹ thuật đánh giá

Các khoảng MLSS và SVI là giá trị tham khảo ban đầu, không phải tiêu chuẩn bắt buộc. Hệ MBR, MBBR, SBR, Aerotank truyền thống và nước thải từng ngành có thể vận hành ở khoảng khác nhau.

Bước 1: Giảm tải ngay khi pH hoặc DO xuống thấp

Thực hiện khi có một trong hai điều kiện:

• pH bể sinh học dưới 6,5.
• DO Aerotank dưới 1 mg/L.
• Mùi chua tăng nhanh theo từng giờ.
• COD đầu vào tăng trên 20% so với dữ liệu vận hành bình thường.

Cách thực hiện:

1. Xác định dòng thải có COD hoặc độ axit cao.
2. Giữ dòng này tại bể điều hòa, bể sự cố hoặc bồn riêng nếu hệ thống có sẵn.
3. Giảm lưu lượng cấp sang bể sinh học khoảng 20% so với lưu lượng hiện tại.
4. Duy trì khuấy trộn để không hình thành cặn đáy.
5. Đo lại pH và DO sau 30–60 phút.
6. Nếu DO vẫn giảm hoặc pH tiếp tục đi xuống, giảm thêm tải và liên hệ kỹ thuật.

Mức giảm 20% là bước điều chỉnh vận hành ban đầu, không phải tỷ lệ áp dụng cố định cho mọi công trình. Mục tiêu là đưa hệ thống về gần mức tải ổn định trước khi sự cố xảy ra.

Bước 2: Điều chỉnh pH về vùng 6,5–7,5

Khi pH dưới 5,5

Không bơm trực tiếp nước này vào Aerotank.

Thực hiện:

1. Giữ nước tại bể điều hòa hoặc bể sự cố.
2. Khởi động hệ thống khuấy.
3. Lấy mẫu đại diện sau khi đã khuấy đều.
4. Dùng chất đệm được phê duyệt tại cơ sở để thử trên mẫu.
5. Ưu tiên chất đệm có mức độ an toàn phù hợp, chẳng hạn sodium bicarbonate, cho bước hiệu chỉnh ban đầu.
6. Đưa mẫu thử về pH 6,8–7,2.
7. Tính lượng áp dụng cho thể tích cần xử lý.
8. Châm trước 50% lượng tính toán.
9. Khuấy ít nhất 20–30 phút rồi đo lại.
10. Chia phần còn lại thành hai lần điều chỉnh, không châm toàn bộ cùng lúc.

Không sử dụng xút hoặc axit đậm đặc nếu không có người phụ trách hóa chất, thiết bị định lượng, quy trình và phương tiện bảo hộ phù hợp.

Khi pH từ 5,5 đến 6,4

Thực hiện:

• Giảm lưu lượng cấp vào bể sinh học khoảng 20%.
• Duy trì khuấy bể điều hòa.
• Điều chỉnh pH theo từng bước 0,2–0,3 đơn vị.
• Chờ 20–30 phút sau mỗi bước trước khi đo lại.
• Dừng điều chỉnh khi pH đạt khoảng 6,8–7,2.
• Theo dõi lại sau 1 giờ và cuối ca.

Không cố nâng pH lên trên 8 để “bù trừ”, vì biến động pH lớn cũng có thể gây sốc vi sinh.

Công thức tính lượng chất đệm sau thử nghiệm

Sau khi thử mẫu và xác định được liều chất đệm:

Khối lượng hoạt chất cần dùng, kg = Liều thử, mg/L × Thể tích nước, m³ ÷ 1.000

Ví dụ, thử nghiệm cho thấy cần 100 mg/L hoạt chất cho 20 m³ nước:

100 × 20 ÷ 1.000 = 2 kg hoạt chất

Nên châm trước khoả niều chỉnh pH thường xuyên.

Mốc vận hành ban đầu

• Độ kiềm nước đầu ra dưới 50 mg/L CaCO₃: khả năng đệm thấp.
• Điểm cảnh báo vận hành nên được đặt cao hơn mức tối thiểu, chẳng hạn khoảng 80 mg/L CaCO₃, đối với nguồn thải biến động.
• Với nước thải sinh hoạt, độ kiềm đầu vào khoảng 150 mg/L thường có thể hỗ trợ quá trình nitrat hóa; nước thải công nghiệp phải tính theo tải Amoni và dữ liệu thực tế.

Cách xử lý:

1. Đo độ kiềm tại đầu vào, Aerotank và nước sau lắng.
2. Xác định pH đang giảm ở công đoạn nào.
3. Thử chất đệm trên mẫu nước.
4. Bổ sung vào bể điều hòa hoặc điểm có khả năng khuấy trộn tốt.
5. Không châm tập trung tại một góc bể.
6. Theo dõi pH và độ kiềm sau mỗi ca.
7. Duy trì độ kiềm dư thay vì chỉ nâng pH tức thời.

Chất đệm giúp hệ thống chống lại biến động pH. Chỉ châm một lượng hóa chất làm pH tăng nhanh nhưng không tạo đủ độ kiềm có thể khiến pH giảm trở lại sau vài giờ.

Bước 5: Kiểm tra và điều chỉnh tải COD

Cần so sánh COD hiện tại với dữ liệu bình thường của hệ thống.

Mức COD so với dữ liệu ổn định	Hành động
Dưới hoặc bằng 110%	Duy trì và kiểm tra các nguyên nhân khác
110–120%	Tăng tần suất theo dõi DO và pH
120–150%	Điều tiết dòng vào, giảm tải sang sinh học khoảng 20%
Trên 150%	Giữ dòng đậm đặc tại bể điều hòa hoặc bể sự cố; không đưa toàn bộ tải vào một lần
Tăng trên 200% hoặc không rõ nguồn	Tách dòng, lấy mẫu và cần đánh giá kỹ thuật trước khi tiếp tục cấp tải

Các tỷ lệ trên là mốc vận hành cảnh báo đề xuất, cần được so sánh với tải thiết kế và lịch sử của chính hệ thống.

Cách điều tiết:

• Phân bổ nước vệ sinh sang nhiều khung giờ.
• Không xả đồng thời nhiều bồn hoặc thiết bị.
• Thu hồi nguyên liệu đậm đặc trước khi rửa.
• Tách riêng dòng có COD cao.
• Bơm từ bể điều hòa sang sinh học theo lưu lượng ổn định.
• Tránh đưa nước hồi có COD cao vào giờ sản xuất cao điểm.

Bước 6: Kiểm tra MLSS và SVI

MLSS dưới 1.500 mg/L

Có thể hệ thống thiếu sinh khối hoặc đang bị trôi bùn.

Thực hiện:

• Tạm ngừng xả bùn dư trong 24 giờ.
• Kiểm tra bơm tuần hoàn bùn.
• Kiểm tra nước sau bể lắng có mang theo bùn không.
• Kiểm tra pH, độc chất và tải hữu cơ.
• Không cấy thêm vi sinh trước khi bảo đảm pH và DO đã phù hợp.

MLSS khoảng 2.000–4.000 mg/L

Đây là khoảng tham khảo phổ biến cho nhiều hệ Aerotank nhưng chưa đủ để kết luận hệ thống ổn định.

Cần đối chiếu:

• SVI.
• Màu và mùi bùn.
• DO.
• COD/BOD đầu vào.
• Khả năng lắng.
• Nước đầu ra.

MLSS trên 4.500 mg/L

Lượng sinh khối cao có thể làm nhu cầu oxy tăng.

Thực hiện:

1. Đo DO tại nhiều vị trí.
2. Thực hiện phép thử lắng 30 phút.
3. Tính SVI.
4. Kiểm tra mực bùn bể lắng.
5. Chỉ tăng lượng xả bùn khi đã xác nhận hệ thống dư bùn.
6. Tăng lượng xả từ từ, khoảng 5–10% so với lưu lượng xả bùn đang áp dụng.
7. Theo dõi MLSS và nước đầu ra trong 24 giờ trước khi tiếp tục điều chỉnh.

Không xả một lượng lớn bùn cùng lúc chỉ vì bể có mùi chua.

Bước 7: Xử lý bể kỵ khí có dấu hiệu bị chua

Chỉ áp dụng phần này khi hệ thống có bể kỵ khí được thiết kế chuyên dụng.

VA/ALK dưới 0,25

• Duy trì mức tải hiện tại.
• Theo dõi tỷ lệ ít nhất hai lần mỗi tuần hoặc thường xuyên hơn khi tải biến động.
• Ghi nhận pH, COD, nhiệt độ và lượng khí.

VA/ALK từ 0,30 đến 0,40

Bể đang chịu stress.

Thực hiện:

1. Giảm tải COD về mức vận hành ổn định gần nhất.
2. Khi không có dữ liệu, bắt đầu giảm khoảng 20–30% lượng cấp.
3. Không đưa dòng thải đậm đặc vào một lần.
4. Kiểm tra khuấy trộn và tuần hoàn.
5. Kiểm tra nhiệt độ có biến động đột ngột không.
6. Kiểm tra chất tẩy rửa, chất khử trùng hoặc hóa chất mới.
7. Theo dõi VA/ALK và pH mỗi ca cho đến khi xu hướng giảm.

VA/ALK khoảng 0,50 trở lênhiệp kỹ thuật.

Thực hiện:

• Dừng dòng thải có COD cao hoặc có tính axit.
• Hạn chế lượng cấp mới.
• Duy trì khuấy trộn phù hợp với thiết kế.
• Không tự tăng mạnh hóa chất kiềm.
• Kiểm tra khí sinh học, COD đầu ra và pH.
• Lập phương án phục hồi dưới sự theo dõi của kỹ sư vận hành.

Tài liệu Wisconsin khuyến nghị giảm tải khi bể có xu hướng bị chua và theo dõi tỷ lệ VA/ALK cùng pH.

Quy trình xử lý trong 24 giờ đầu

Trong 30 phút đầu

• Xác định vị trí phát sinh mùi.
• Kiểm tra bơm, máy khuấy và máy thổi khí.
• Đo pH và DO.
• Tách hoặc giữ dòng nước có pH thấp, COD cao.
• Ghi nhận lưu lượng và ca sản xuất.

Trong 1–2 giờ

• Đưa pH về khoảng 6,5–7,5 theo từng bước.
• Đưa DO Aerotank về 2–3 mg/L.
• Giảm khoảng 20% tải sang bể sinh học nếu pH hoặc DO chưa ổn định.
• Kiểm tra mùi tại từng bể, không chỉ khu vực đầu ra.
• Lấy mẫu COD đầu vào và sau sinh học.

Trong 4–8 giờ

• Đo lại pH, DO và độ kiềm.
• Kiểm tra bùn lắng 30 phút.
• Đo MLSS và SVI nếu có điều kiện.
• Kiểm tra cặn đáy bể điều hòa.
• Đánh giá hiệu quả điều tiết dòng thải.
• Theo dõi nước đầu ra.

Sau 24 giờ

• So sánh mùi, pH, DO, COD và độ kiềm với trước khi xử lý.
• Xác định thao tác nào đã mang lại hiệu quả.
• Duy trì bộ thông số đã ổn định.
• Không đưa toàn bộ dòng thải bị giữ lại vào hệ thống cùng lúc.
• Cấp lại tải từng bước và tiếp tục theo dõi.

Dấu hiệu biện pháp xử lý đang có hiệu quả

• Mùi chua giảm theo từng giờ.
• pH duy trì ổn định trong khoảng 6,5–7,5.
• DO cuối Aerotank đạt khoảng 2–3 mg/L.
• Độ kiềm không tiếp tục giảm.
• COD sau sinh học có xu hướng giảm.
• Bùn có màu nâu ổn định hơn.
• Bùn lắng tốt hơn.
• Nước đầu ra giảm mùi.
• Không phải liên tục tăng chất đệm hoặc tăng sục khí.

Không đánh giá hiệu quả chỉ dựa trên việc mùi giảm ngay sau khi châm hóa chất. Cần theo dõi ít nhất một chu kỳ vận hành và kết quả chất lượng nước.

Những cách xử lý không nên thực hiện

Dùng nước hoa hoặc hóa chất tạo mùi để che mùi chua

Biện pháp này không xử lý quá trình lên men và có thể làm khó việc xác định vị trí phát sinh.

Đổ chất khử trùng trực tiếp vào bể sinh học

Chất khử trùng có thể ức chế hoặc làm suy giảm sinh khối. Mùi có thể giảm tạm thời nhưng hệ thống sinh học có nguy cơ mất ổn định.

Châm mạnh chất kiềm để nâng pH thật nhanh

pH thay đổi đột ngột có thể gây sốc vi sinh và tạo vùng pH cao cục bộ. Cần điều chỉnh từng bước, khuấy đều và đo lại.

Tăng sục khí lên tối đa nhưng không đo DO

Nếu máy thổi khí hoặc đĩa khí gặp lỗi, tăng công suất có thể chỉ làm tăng điện năng. Nếu DO đã cao, sục khí quá mức không giải quyết được mùi phát sinh từ bể điều hòa hoặc hố thu.

Cấy thêm vi sinh ngay lập tức

Vi sinh bổ sung khó hoạt động nếu pH, DO, độ kiềm hoặc tải COD chưa được kiểm soát. Cần khôi phục môi trường sống trước.

Xả toàn bộ bùn

Việc xả quá nhiều bùn có thể làm MLSS giảm và kéo dài thời gian phục hồi của hệ thống.

Khi nào cần khảo sát hoặc cải tạo hệ thống?

Doanh nghiệp nên tổ chức khảo sát kỹ thuật khi:

• Mùi chua quay lại sau mỗi ca sản xuất.
• pH giảm thường xuyên dù đã điều chỉnh.
• Bể điều hòa không có hệ thống khuấy phù hợp.
• Cặn hữu cơ tích tụ dày dưới đáy.
• DO không đạt dù máy thổi khí chạy liên tục.
• Lưu lượng khí phân bố không đều.
• COD thường xuyên vượt tải thiết kế.
• Hệ thống không có bể sự cố hoặc khả năng tách dòng.
• Nước vệ sinh đậm đặc được xả trực tiếp.
• Bể kỵ khí có tỷ lệ VA/ALK tăng.
• Hóa chất và điện năng tăng nhưng mùi vẫn còn.
• Nước đầu ra mất ổn định.

Tùy nguyên nhân, phương án có thể gồm cải tạo bể điều hòa, bổ sung khuấy hoặc sục khí, tách dòng thải đậm đặc, nâng cấp máy thổi khí, vệ sinh đĩa khí, tăng khả năng kiểm soát pH hoặc điều chỉnh lại chuỗi công nghệ.

Môi Trường HANA kiểm tra nước thải có mùi chua như thế nào?

Khi tiếp nhận hệ thống có mùi chua nặng, Môi Trường HANA tập trung vào bốn nhóm dữ liệu:

1. Nguồn phát sinh: ngành sản xuất, nước vệ sinh, nguyên liệu thất thoát và thời điểm xả.
2. Thông số nước: pH, DO, độ kiềm, COD/BOD, MLSS, SVI và chỉ tiêu đặc thù.
3. Thiết bị: máy thổi khí, máy khuấy, bơm, đĩa khí, cảm biến và bơm định lượng.
4. Công trình: thời gian lưu, vùng chết, cặn đáy, công suất bể và khả năng điều tiết tải.

Từ kết quả khảo sát, phương án có thể là điều chỉnh vận hành, kiểm soát nguồn thải, bảo trì thiết bị hoặc cải tạo hệ thống. Mục tiêu là xử lý nguyên nhân làm axit tích tụ thay vì chỉ giảm mùi tạm thời.

Kết luận

Nước thải có mùi chua nặng thường liên quan đến quá trình lên men chất hữu cơ, pH thấp, thiếu độ kiềm, thiếu oxy hoặc quá tải COD. Với hệ thống có bể kỵ khí, mùi chua còn có thể là dấu hiệu axit bay hơi đang tích tụ và tỷ lệ VA/ALK tăng.

Các bước cần ưu tiên là:

1. Xác định bể bắt đầu phát sinh mùi.
2. Đo pH và DO ngay tại hiện trường.
3. Giữ lại dòng nước có pH thấp hoặc COD cao.
4. Đưa pH về khoảng 6,5–7,5 theo từng bước.
5. Đưa DO Aerotank về khoảng 2–3 mg/L.
6. Kiểm tra độ kiềm, COD, MLSS và SVI.
7. Theo dõi xu hướng ít nhất 24 giờ.
8. Khảo sát cải tạo nếu sự cố tiếp tục lặp lại.

Môi Trường HANA hỗ trợ khảo sát nguồn phát sinh mùi, đo kiểm từng công đoạn và đề xuất hướng vận hành, sửa chữa hoặc cải tạo phù hợp với nguồn thải thực tế.

FAQ

Nước thải có mùi chua có phải do pH thấp không?

Không phải mọi trường hợp. Mùi chua có thể xuất hiện khi axit hữu cơ bắt đầu hình thành nhưng hệ thống vẫn còn độ kiềm nên pH chưa giảm rõ. Cần kiểm tra đồng thời pH, độ kiềm, COD và axit bay hơi.

pH bao nhiêu thì vi sinh bắt đầu bị ảnh hưởng?

Hoạt động sinh học thường thuận lợi trong khoảng pH 6,5–8,5. Khi pH dưới 6,5, tốc độ xử lý có thể giảm; pH dưới 5,5 là mức cần giữ dòng thải lại và không đưa trực tiếp vào bể sinh học.

DO bao nhiêu thì hết mùi chua?

Không có một giá trị bảo đảm mùi biến mất. Đối với Aerotank, nên đưa DO cuối bể về khoảng 2–3 mg/L. Nếu mùi phát sinh tại bể điều hòa hoặc hố thu, tăng DO Aerotank sẽ không giải quyết được nguồn mùi.

Có nên dùng vi sinh khử mùi không?

Chỉ nên xem xét sau khi pH, DO, độ kiềm và tải COD đã được kiểm soát. Vi sinh bổ sung không thể khắc phục thiết bị khí bị hỏng, dòng thải axit hoặc hệ thống quá tải.

Vì sao đã nâng pH nhưng mùi chua quay lại?

Có thể hệ thống chỉ được nâng pH tạm thời nhưng chưa bổ sung đủ khả năng đệm, hoặc dòng thải giàu hữu cơ vẫn tiếp tục lên men. Cần kiểm tra độ kiềm, COD và thời gian lưu.

Khi nào cần kỹ sư khảo sát?

Khi pH liên tục giảm, DO không đạt, COD đầu vào biến động lớn, mùi quay lại mỗi ngày hoặc bể kỵ khí có VA/ALK từ khoảng 0,3 trở lên.

Nguồn tham khảo

1. Michigan Department of Environment, Great Lakes, and Energy – Activated Sludge Process Control Manual:
   https://www.michigan.gov/-/media/Project/Websites/egle/Documents/Programs/WRD/Operator-Certification/activated-sludge-manual.pdf
2. Wisconsin Department of Natural Resources – Anaerobic Treatment of Liquid Waste Study Guide:
   https://dnr.wisconsin.gov/sites/default/files/topic/OpCert/StudyGuideAnaerobicTreatmentofLiquidWaste.pdf
3. Kentucky Energy and Environment Cabinet – Wastewater Treatment Plant Operator Certification Manual:
   https://eec.ky.gov/Environmental-Protection/Compliance-Assistance/operator-certification-program/Test%20Preparation%20Documents/WWTreatmentManual.pdf
4. U.S. EPA – Design Manual: Odor and Corrosion Control in Sanitary Sewerage Systems and Treatment Plants:
   https://nepis.epa.gov/Exe/ZyPURL.cgi?Dockey=300045C6.TXT
5. U.S. EPA – Anaerobic Sludge Digestion Operations Manual:
   https://nepis.epa.gov/Exe/ZyPURL.cgi?Dockey=00000IKT.TX
6. U.S. EPA – Operations Manual: Package Treatment Plants:
   https://nepis.epa.gov/Exe/ZyPURL.cgi?Dockey=9100Y8NZ.TXT
7. Occupational Safety and Health Administration – Hydrogen Sulfide Overview:
   https://www.osha.gov/hydrogen-sulfide
8. Occupational Safety and Health Administration – Evaluating and Controlling H₂S Exposure:
   https://www.osha.gov/hydrogen-sulfide/evaluating-controlling-exposure